Aile Konutu Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası -

TMK 194 Kapsamında Hukuki Değerlendirme ve Uygulama

Aile konutu, eşlerin evlilik birliği süresince birlikte yaşadıkları ve Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi ile özel olarak korunan taşınmazdır. Malik olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu satamaz, devredemez veya üzerinde hak tesis edemez. Bu koruma, aile birliğinin ve barınma hakkının güvence altına alınmasını amaçlar.

Aile Konutunun Hukuki Dayanağı (TMK m.194)

TMK m.194 uyarınca:

Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez veya haklarını sınırlayamaz.
Rıza sağlanamıyorsa hâkimin müdahalesi istenebilir.
Malik olmayan eş, tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini talep edebilir.
Konut kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş de bildirimiyle sözleşmeye taraf olur.

1. Eşin Rızası Alınmadan Yapılan Devir Geçersizdir

Aile konutu, diğer eşin açık rızası olmadan üçüncü kişiye devredilmişse, mağdur eş tapu iptali ve tescil davasıaçabilir.
Bu davanın amacı, rızasız satışın geçersizliğinin tespiti ve tapu kaydının eski hâline getirilmesidir.

2. Aile Konutu Şerhi Olmasa Bile Dava Açılabilir

Tapuda aile konutu şerhi bulunmaması, korumayı ortadan kaldırmaz. Mahkemeler, taşınmazın fiilen aile konutu olarak kullanılıp kullanılmadığını esas alır.
Yargıtay içtihatlarına göre aile konutu şerhi kurucu değil, açıklayıcı niteliktedir.

Yargıtay 2. HD, 08.11.2022, 2022/6055 E., 2022/8870 K.:
“Aile konutu şerhi konulmamış olsa dahi, eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki tasarruf yetkisi sınırlıdır.”

3. Davacı Kimdir? Dava Şartları

Davacı, taşınmazın maliki olmayan eş olmalıdır.
Evlilik birliği devam ediyor olmalı veya boşanma davası kesinleşmemiş bulunmalıdır.

4. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Aile konutuna ilişkin tapu iptali ve tescil davalarında görevli ve yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer Aile Mahkemesidir.
Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

5. Sonuç ve Uygulamada Önemli Noktalar

Aile konutu üzerindeki tasarruflar sıkı şartlara tabidir.
Rıza olmadan yapılan satışlar hukuken korunmaz.
Kabul kararı kesinleşmeden tapu iptali ve tescil icra edilemez.
Üçüncü kişinin kötü niyeti varsa, TMK m.1023 korumasından yararlanamaz.

6. Aile Konutu Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası

(Örnek Dilekçe – Uygulamaya Yönelik)

Not: Aşağıdaki dilekçe örneği bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya göre uyarlanmalıdır.

NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ’NE

………………

İhtiyati Tedbir Taleplidir

DAVACI: Ad-Soyad – T.C. Kimlik No: … Adres: …

VEKİLİ: Av. Bahar Şule ÖZDEMİR– Adres: …

DAVALILAR: 1-Ad-Soyad – T.C. Kimlik No: ….Adres: …

2-Ad-Soyad – T.C. Kimlik No: ….Adres: …

DAVA KONUSU: Aile konutu niteliğindeki taşınmazın, eşin açık rızası olmaksızın devredilmesi

nedeniyle;

Öncelikle, telafisi imkansız zararların doğmaması adına dava konusu taşınmaz üzerine üçüncü kişilere

devrinin önlenmesi amacıyla İHTİYATİ TEDBİR konulması,

Davalı adına olan tapu kaydının İPTALİ ile taşınmazın önceki malik davalı eş ………. adına TESCİLİ,

Taşınmazın tapu kaydına AİLE KONUTU ŞERHİ işlenmesi talebidir.

DAVA DEĞERİ: … TL (Harca esas değer)

AÇIKLAMALAR:

1. TAŞINMAZIN AİLE KONUTU NİTELİĞİ

Müvekkil …… ile davalı ……….uzun süredir evli olup, evlilik birliği içerisinde … ili, … ilçesi, … köyü,

… parsel sayılı taşınmazda ikamet etmektedirler. Söz konusu taşınmaz, tarafların müşterek çocuklarıyla

birlikte yaşamlarını sürdürdükleri, aile yaşamının merkezi haline gelen ve ailenin ekonomik ve sosyal

faaliyetlerinin odaklandığı yegane “aile konutu”dur. Bu husus yapılacak kolluk araştırması, tanık

beyanları ve keşif ile şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanacaktır.

2. RIZASIZ DEVİR VE HUKUKA AYKIRILIK

Dava konusu taşınmaz, tapuda davalı eş …….. adına kayıtlı iken, müvekkilimin bilgisi ve 4721 sayılı

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 194. maddesinde aranan “açık rızası” olmaksızın …/…/… tarihinde

diğer davalı ……….’ye devredilmiştir.

TMK m. 194 hükmü emredici nitelikte olup, eşlerin fiil ehliyetini kısıtlamaktadır.

3. TAPUDA AİLE KONUTU ŞERHİNİN BULUNMAMASI KORUMAYI ENGELLEMEZ

Taşınmazın tapu kaydında devir tarihinde aile konutu şerhinin bulunmaması, TMK 194. maddesi

korumasını ortadan kaldırmaz. Yargıtay içtihatları uyarınca aile konutu şerhi “kurucu” değil “açıklayıcı”

niteliktedir.

Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 08.11.2022 tarihli, 2022/6055 E. ve 2022/8870 K. sayılı ilamında;

“aile konutu şerhi ‘Konulmuş olmasa da’ eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiil ehliyetleri

sınırlandırılmıştır.” denilmek suretiyle, şerh olmasa dahi eşin tasarruf yetkisinin sınırlandığı hüküm altınaalınmıştır. Bu sebeple, müvekkilimin rızası dışında yapılan satış işlemi, tapuda şerh olup olmadığına

bakılmaksızın geçersizdir.

4. DAVALI ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN KÖTÜ NİYETİ VE MUVAAZA

Davalı …….., diğer davalı ………….’nin aynı işyerinden arkadaşıdır. Aralarındaki yakınlık sebebiyle, davalı

…………………..’nin taşınmazın müvekkilim ve davalı eş tarafından aile konutu olarak kullanıldığını

bilmemesi hayatın olağan akışına aykırıdır.

Davalılar arasında, müvekkilimin haklarını zedelemek ve mal kaçırmak amacıyla “el ve iş birliği”

yapıldığı açıktır. Davalı………………’nin taşınmazı satın alabilecek ekonomik gücü dahi bulunmamaktadır.

Arkadaşlık ilişkisi ve taşınmazın aile konutu olduğunun bilinmesi, üçüncü kişinin iyiniyet iddiasını

çürütmektedir.

Davalı …………., TMK m. 1023 korumasından yararlanamaz. Çünkü TMK m. 1024/1 uyarınca, tescilin

yolsuz olduğunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz.

5. İHTİYATİ TEDBİR TALEBİMİZ HAKKINDA

Dava konusu taşınmazın üçüncü kişilere devrinin önlenmesi, müvekkilimin mağduriyetinin artmaması ve

verilecek hükmün infaz kabiliyetinin korunması açısından hayati önem taşımaktadır. Davalıların kötü

niyetli tutumları ve mal kaçırma saikiyle hareket etmeleri göz önüne alındığında, taşınmazın dava

süresince tekrar el değiştirmesi kuvvetle muhtemeldir. Bu nedenle, ivedilikle taşınmazın tapu kaydına

ihtiyati tedbir konulmasını talep etme zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: 4721 sayılı TMK m. 194, 704, 705, 706, 1023, 1024; 6100 sayılı HMK ve ilgili

mevzuat.

DELİLLER:

Tapu kayıtları (Celbi talep olunur),

Nüfus kayıt örneği,

Ekonomik ve sosyal durum araştırması (Davalı …….’nin alım gücünün olmadığının tespiti için),

Tanık Beyanları (İsim ve adresleri aşağıda bildirilmiştir, taşınmazın aile konutu olduğu ve davalıların

kötü niyeti hakkında dinleneceklerdir),

Keşif ve Bilirkişi İncelemesi,

Yemin ve sair yasal deliller.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ve re’sen gözetilecek hususlar ışığında;

Telafisi güç ve imkansız zararların doğmasını engellemek amacıyla, dava konusu taşınmazın üçüncü

kişilere devir ve temlikinin önlenmesi için, teminatsız olarak, mahkemeniz aksi kanaatte ise uygun

görülecek teminat mukabilinde İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA,

Davamızın KABULÜ ile; … ili, … ilçesi, … köyü, … parsel sayılı taşınmazın davalı ……………….. adına

olan TAPU KAYDININ İPTALİNE ve taşınmazın önceki malik davalı ……………….. adına TESCİLİNE,

Taşınmazın tapu kaydına TMK m. 194 uyarınca AİLE KONUTU ŞERHİ KONULMASINA,

Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalılara müştereken ve müteselsilen yükletilmesine,

Karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. …/…/…

Davacı Vekili

Av. Bahar Şule ÖZDEMİR (e-imzalıdır)

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylar farklılık gösterebilir. Profesyonel hukuki destek alınması önerilir.