5 Yıl İkametle Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? Şartları ve Başvuru Süreci

Türkiye’de uzun süredir yaşayan yabancıların Türk vatandaşlığı kazanmasının en çok tercih edilen yollardan biri, 5 yıl ikamet yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusu yapmaktır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 11. Maddesinde şartları düzenlenen bu başvuru yolunda , Türk vatandaşlığı için 5 yıl ikamet şartı başta olmak üzere kanunda belirtilen diğer şartların da sağlanması gerekir.

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusu için gerekli şartların sağlandığının kontrol edilmesi ve belgelerin doğru şekilde hazırlanması başvurucu sürecinin hızlı ve eksiksiz tamamlanması için önemlidir. Eksik veya hatalı belgeler sürecin uzamasına ya da başvurunun olumsuz sonuçlanmasına neden olabilir. Bu nedenle Türk vatandaşlığı başvuru sürecinde profesyonel hukuki danışmanlık alınması önerilmektedir.

5 Yıl İkamet Yoluyla Vatandaşlığın Koşulları

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunmak isteyen yabancıların, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında belirlenen şartları taşımalıdır. Başvurucuların en büyük yanılgısı sadece Türkiye’de 5 yıl yaşamış olmak, Türk vatandaşlığının otomatik olarak kazanılması için yeterli olduğu düşüncesidir.Ancak Türk Kanunlarına göre başvuru sahibinin aşağıdaki Türk vatandaşlığı şartlarını da yerine getirmesi gerekir.

• Reşit ve Fiil Ehliyetine Sahip Olmak

Türk vatandaşlığı başvurusu yapacak kişinin, kendi millî hukukuna göre veya vatansız ise Türk hukukuna göre reşit olması ve fiil ehliyetine sahip bulunması gerekir.

Reşitlik yaşı ülkelerin hukuk sistemlerine göre farklılık gösterebildiğinden, başvuru sahibinin
vatandaşlığına ve hukuki durumuna göre değerlendirme yapılır.

• Türkiye’de 5 Yıl İkamet Etmiş Olmak

5 yıl ikamet şartı, genel yolla Türk vatandaşlığı başvurusunun en önemli koşullarından biridir.

Başvuru tarihinden geriye doğru hesaplanan 5 yıllık süre boyunca Türkiye’de kesintisiz olarak yasal ikamet edilmiş olması gerekir. Bu süre içerisinde Türkiye dışında geçirilen sürelerin de kanunda ve ilgili mevzuatta belirtilen sınırlar içerisinde olması önem taşır.

Dolayısıyla yalnızca ikamet izinlerinin toplamının 5 yıl olması yeterli olmayabilir. 5 yıllık ikamet süresinin nasıl hesaplanacağı, başvuru sahibinin Türkiye’deki ikamet geçmişi ve izin türleri dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

• Türkiye’ye Yerleşme Niyetini Göstermek

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunan kişinin Türkiye’ye yerleşme niyetini fiilen ortaya koyması gerekir.

Bu niyet yalnızca sözlü bir beyanla değil, kişinin Türkiye’deki yaşamına ilişkin somut
göstergelerle değerlendirilebilir. Örneğin;

• Türkiye’de taşınmaz edinmek,
• Türkiye’de yatırım yapmak veya şirket kurmak,
• Ticari faaliyetlerini Türkiye’ye taşımak,
• Çalışma izniyle Türkiye’de çalışmak,
• Türk vatandaşıyla evli olmak,
• Türk vatandaşı olan anne, baba, çocuk veya kardeşe sahip olmak,
• Ailece başvuruda bulunmak,
• Eğitimini Türkiye’de tamamlamış olmak

gibi durumlar Türkiye’ye yerleşme niyetinin göstergeleri arasında değerlendirilebilir.

• Genel Sağlık Bakımından Tehlike Oluşturan Bir Hastalığa Sahip Olmamak

Başvuru sahibinin toplum sağlığı açısından tehlike oluşturan bir hastalığının bulunmaması
gerekir.

Bu durum, yetkili sağlık kuruluşlarından alınacak sağlık raporu ile belgelendirilebilir. Sağlık şartının değerlendirilmesinde ilgili mevzuatta belirtilen kriterler esas alınır.

• İyi Ahlak Sahibi Olmak

Türk vatandaşlığı başvurusunda kişinin iyi ahlak sahibi olması da aranan şartlardan biridir.

Bu değerlendirme yapılırken başvuru sahibinin adli sicil durumu, Türkiye’deki davranışları, sosyal ve toplumsal yaşamı ile başvuru sürecindeki tutumu gibi çeşitli unsurlar dikkate alınabilir.

• Yeterli Düzeyde Türkçe Bilmek

Türk vatandaşlığı şartları arasında başvuru sahibinin toplumsal yaşama uyum sağlayabilecek düzeyde Türkçe konuşabilmesi de yer alır

Türkçe yeterliliği, başvuru sürecindeki değerlendirme ve görüşmeler sırasında dikkate alınabilir.
Gerekli durumlarda Türkçe bilgisine ilişkin belge veya değerlendirme de talep edilebilir.

Burada amaç, başvuru sahibinin Türkiye’deki günlük ve sosyal yaşamını sürdürebilecek
düzeyde Türkçe bilgisine sahip olup olmadığının değerlendirilmesidir.

• Geçimini Sağlayacak Gelir veya Mesleğe Sahip Olmak

Başvuru sahibinin kendisinin ve varsa bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayabilecek düzenli bir gelire veya mesleğe sahip olması gerekir.

Bu kapsamda çalışma durumu, gelir kaynakları ve kişinin geçimini nasıl sağladığı
değerlendirilebilir. Başvuru sırasında gelir ve çalışma durumunu gösteren belgelerin sunulması
gerekebilir.

• Millî Güvenlik ve Kamu Düzeni Bakımından Engel Bulunmamak

Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunan kişinin millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir durumunun bulunmaması gerekir.

Başvuru sahibinin terör örgütleriyle, suç örgütleriyle, kaçakçılık faaliyetleriyle veya kamu düzeni
ve güvenliği açısından sakıncalı görülen oluşumlarla bağlantısının bulunup bulunmadığı ilgili
kurumlar tarafından değerlendirilir.

Bu değerlendirme, Türk vatandaşlığı başvurusunun olumlu veya olumsuz sonuçlanması bakımından önemli unsurlardan biridir.

Önemli: 5 yıl ikametle Türkiye’de kalış sağlamak, Türk vatandaşlığı kazanmanın
yalnızca bir yoludur. Türk vatandaşlığı; genel yolla vatandaşlık, evlilik yoluyla
vatandaşlık, istisnai vatandaşlık ve doğumla vatandaşlık gibi farklı yollarla da
kazanılabilir. Hangi vatandaşlık yolunun sizin için uygun olduğunun belirlenmesi,
ikamet geçmişinizin ve kişisel durumunuzun hukuki olarak vatandaşlık avukatı
tarafından değerlendirilmesini gerektirir.

5 Yıllık İkamet Süresi Nasıl Hesaplanır?

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusunda, başvuru tarihinden geriye doğru hesaplanan 5
yıllık yasal ikamet süresinin kesintisiz şekilde tamamlanması gerekir. Ancak kanun, belirli şartlar
altında Türkiye dışında geçirilen süreler bakımından esneklik tanımaktadır.

Başvuru sahibinin 5 yıllık ikamet süresi içerisinde toplam 12 aydan fazla Türkiye dışında
bulunmaması gerekir. Türkiye’ye yapılan giriş ve çıkışlar, ilgili kurumların kayıtları üzerinden
değerlendirilir.

12 aylık sınırın aşılması halinde, vatandaşlık başvurusu bakımından aranan ikamet süresinin
kesintiye uğraması söz konusu olabilir. Bu durumda 5 yıllık ikamet süresinin yeniden
değerlendirilmesi ve başvuru tarihinin buna göre belirlenmesi gerekebilir.

Bu nedenle özellikle uzun süreli yurt dışı seyahatleri bulunan kişilerin, 5 yıllık ikamet süresinin
hesaplanmasını başvuru öncesinde dikkatli şekilde kontrol etmesi önemlidir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusu sırasında, başvuru sahibinin kişisel ve
hukuki durumuna göre çeşitli belgelerin hazırlanması gerekir. Türk Vatandaşlığı
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında istenebilecek temel belgeler
genel olarak şunlardır:

• Başvuru formu (dilekçe)
• 2 adet biyometrik fotoğraf
• Pasaport veya vatandaşlığını gösteren belge (vatansızlar için buna ilişkin belge)
• Doğum belgesi / nüfus kayıt örneği ve varsa eş-çocuk bağını gösteren belgeler
• Medeni hali gösteren belge (boşanma ilamı, eşin vefat belgesi vb.)
  ve 2. derece Türk vatandaşının yakınlarını gösteren belge (varsa)
• Genel sağlık açısından tehlike oluşturmadığına sağlık raporu
• Gelir veya mesleği kanıtlayan belge (çalışma izni, vergi levhası, tutarlılıkname vb.)
• İl emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış kayıtlarını gösteren belge
• İşlemler bitene kadar yeterli uzunlukta ikamet izin belgesi
• Varsa, kesinleşmiş mahkeme kararlarının geçerli örnekleri
• Başvuru hizmet bedelinin yatırıldığına dair makbuz

İstenilen belgeler, başvuru sahibinin vatandaşlığına, medeni durumuna, gelir kaynağına,
ikamet türüne ve kişisel durumuna göre değişiklik gösterebilir.

Belgelerin eksik, hatalı veya güncel olmaması başvuru sürecinin uzamasına neden olabilir. Bu
nedenle Türk vatandaşlığı başvurusu için gerekli belgelerin başvuru öncesinde kontrol
edilmesi önemlidir.

5 Yıl İkametle Türk Vatandaşlığı Başvuru Süreci

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusu belirli aşamalardan oluşur. Başvuru sahibinin şartları
taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesinden nihai kararın verilmesine kadar farklı kurumlar
tarafından işlemler yürütülür.

Türk Vatandaşlığı Başvuru Sahibi Tarafından Yürütülmesi Gereken
Aşamalar

1. Türk vatandaşlığı şartlarının sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmek,
2. Gerekli belgelerin eksiksiz ve doğru şekilde hazırlanması
3. Başvuru bedelinin ilgili vezneye yatırılması
4. Belgelerle birlikte valiliğe (yurt dışında ise dış temsilciliğe) başvurulması
5. Talep edilmesi halinde eksik belgelerin temin edilmesi
6. Mülakata katılımı

İdare Tarafından Yürütülen Aşamalar

Başvurunun alınmasının ardından ilgili idare tarafından çeşitli inceleme ve araştırmalar
gerçekleştirilir. Bu kapsamda;

1. Başvuru kaydının oluşturulması
2. Biyometrik verilerin alınması
3. İl düzeyinde tahkikat yapılması
4. Dosyanın komisyona ve ardından genel müdürlüğe iletilmesi
5. Ön inceleme ve detaylı inceleme
6. Arşiv araştırması ve değerlendirilmesi
7. Uygun bulunan dosyaların ilgili mercilere gönderilmesi
8. Nihai kararın verilmesi

gibi işlemleri yürütmektedir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu Ne Kadar Sürede
Sonuçlanır?

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı başvurusunun sonuçlanma süresi her başvuru için aynı değildir.
Dosyanın kapsamı, belgelerin eksiksiz olup olmadığı, güvenlik ve arşiv araştırmaları, kurumların
iş yoğunluğu ve başvuru sahibinin kişisel durumu gibi faktörler süreci etkileyebilir.

Bu nedenle vatandaşlık başvurularında kesin bir sonuçlanma süresi vermek mümkün değildir.
Başvurunun hangi aşamada olduğunu takip etmek ve idare tarafından talep edilen bilgi veya
belgeleri süresi içerisinde sunmak önemlidir.

Uygulama süreci genellikle 1 ila 3 yıl arasında tamamlanmaktadır. Bu süre; başvurucunun
kesintilerinin eksiksizliği, ilgili idarenin iş yoğunluğu ve arşiv araştırması gibi faktörlere bağlı
olarak kısalabilir veya uzayabilir. Sürecin ilerlemesinden itibaren profesyonel destek alınması,
gereksiz gecikmelerin ilerleme açısından önemlidir.

Türk Vatandaşlığı Başvurusu Reddedilirse Ne
Yapılabilir?

Komisyon, koşulların sağlanmadığını veya belgelerde eksiklikler bulunduğunu tespit ederse
başvuruyu reddedebilir. Türk vatandaşlığı başvurusunun reddedilmesi halinde, kararın
gerekçesi ve tebliğ tarihi dikkatle incelenmelidir. Türk vatandaşlığı başvurusunun reddedilme
kararı başvurucuya tebliğin ardından, 60 gün içinde :

• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne itiraz edilebilir, veya
• Yetkili idare mahkemesinde dava iptal edilebilir.

Her iki yolun kendine özgü usul kuralları ve süre programlamaları içerdiğinden, ret kararına karşı
adım atmadan önce vatandaşlık hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki değerlendirme
alınması doğru olacaktır.

Eş ve Çocuğun Vatandaşlık Durumu

Eşin Vatandaşlık Durumu

Bir kişinin 5 yıl ikamet yoluyla Türk vatandaşlığı kazanması, eşinin de otomatik olarak Türk
vatandaşı olması anlamına gelmez.

Eşin Türk vatandaşlığı kazanabilmesi için kendi durumuna uygun vatandaşlık yolunun
bulunması ve gerekli şartların sağlanması gerekir. Örneğin eşin Türk vatandaşıyla evlilik
nedeniyle vatandaşlık başvurusu yapabilmesi için ilgili mevzuatta öngörülen şartların ayrıca
değerlendirilmesi gerekir.

Ergin olmayan çocuğun durumu

Türk vatandaşlığı kazanan ebeveynin ergin olmayan çocuklarının vatandaşlık durumu, çocuğun
velayetinin kimde olduğu ve diğer ebeveynin vatandaşlığı gibi unsurlara göre değişebilir.

Bu nedenle ebeveynin Türk vatandaşlığı kazanmasının çocuklara etkisi, her aile
bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle diğer ebeveynin muvafakati, velayet durumu ve
çocuğun yaşı gibi konular önem taşır.

Çocuk ergin ise ebeveynin vatandaşlık kazanması ergin çocuğa vatandaşlık kazandırmaz.

Çalışma izniyle Türkiye’de bulunanlar 5 yıl ikamet yoluyla vatandaşlık alabilir mi?
Sorular

Çalışma izniyle Türkiye’de bulunanlar 5 yıl ikamet yoluyla vatandaşlık alabilir mi?

Evet. Çalışma izni de bir tür yasal ikamet uygulamaları sayıldığında, sürekli 5 yıl çalışma izniyle
Türkiye’de bulunan kişilerin diğer şartları taşıması kaydıyla başvuru yapabilir.

5 Yıllık İkamet Süresinde Türkiye’den Yurt Dışına Çıkılabilir mi?

Evet. 5 yıllık ikamet süresi içerisinde belirli sürelerle Türkiye dışında bulunmak mümkündür.
Ancak yurt dışında geçirilen toplam sürenin, vatandaşlık başvurusunda aranan kesintisiz ikamet
şartını etkilememesi için mevzuatta belirtilen sınırların aşılmaması gerekir.

Başvuru reddedilirse yeniden başvurulabilir mi?

Başvurunun reddedilmesi halinde, ret kararının gerekçesine ve başvuru sahibinin güncel
durumuna göre yeniden başvuru yapılması mümkün olabilir. Bunun yanında ret kararına karşı
idari başvuru veya dava yollarının kullanılıp kullanılamayacağı da değerlendirilmelidir.

Bu nedenle ret kararından sonra yalnızca yeniden başvuru yapmak yerine, ret gerekçesinin
hukuki açıdan incelenmesi önem taşır.

Sonuç Olarak : 5 Yıl İkametle Türk Vatandaşlığı

5 yıl ikametle Türk vatandaşlığı, Türkiye’de uzun süredir yasal olarak yaşayan yabancılar
açısından önemli bir vatandaşlık yoludur. Ancak yalnızca 5 yıl Türkiye’de bulunmuş olmak
vatandaşlık kazanmak için yeterli değildir.

Başvuru sahibinin 5 yıllık yasal ikamet şartını, Türkiye’ye yerleşme niyetini, Türkçe bilgisi, gelir
veya meslek durumu, genel sağlık, iyi ahlak ve millî güvenlik ile kamu düzenine ilişkin diğer
şartları da taşıması gerekir.

Bu nedenle başvuru öncesinde 5 yıllık ikamet süresinin doğru hesaplanması, gerekli belgelerin hazırlanması ve başvuru şartlarının kişisel durum bakımından değerlendirilmesi önemlidir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınıza ilişkin hukuki görüş
veya hukuki tavsiye niteliğinde değildir.